كلم و كلم پيچ

كلم و كلم پيچ
 گياهى كه قريب چهار هزار سال سابقه كشت دارد كلم برگ يا كلم پيچ از سبزيهايى است كه در اين فصل بيشتر وجود دارد زيرا در شهرهاى جنوبى كشور موقع برداشت محصول آن است . پس ، بد نيست در اين جا از تاريخچه كلم و خواص و موارد مصرف آن گفتگو كنيم . كلم اصلا در اروپا بوده است و تاريخ كشت آن به بيش از چهار هزار سال مى رسد. اما در ايران كشت آن از چه وقت شروع شد، معلوم نيست . ولى كلم قمرى از قديم الايام در ايران كشت مى شده و در سالهاى اخير انواع ديگرش ، مثل گل كلم و كلم دگمه اى نيز در نواحى مختلف كشور كشت شده و به عمل آمده است . كلم خواص بى شمار دارد. اخيرا دكتر ((گارنت شندى )) پرفوسور دانشكده پزشكى ((استانفورد)) نتايج تحقيقات و اكتشافات خود را درباره آب كلم منتشر كرده و با بررسيهاى بالينى بطور قطع و يقين ثابت كرده است كه از 65 مورد اولسر معده كه با رژيم آب كلم معالجه كرده است شصت و دو مورد در ظرف سه هفته معالجه شده اند. دكتر ((ويليام شيو)) محقق دانشگاه تكزاس از آب كلم ماده اى به دست آورده است كه به آن ((گلوتامين )) نام داده و آن را در معالجه الكل زدگى (الكليسم ) به كار برده و نتايج مثبت و موثرى از آن گرفته است . به عقيده دكتر ((ادز)) در آب كلم مايعى وجود دارد كه براى بيماران مبتلا به ديابت (مرض قند) نيز مفيد است . دكتر ((شرايدر)) آب كلم را تجزيه كرده و عقيده دارد كه 63 درصد آن نشاسته سبز و 29 درصد آن آلبومين نباتى و 5 درصد آن (رزين ) و 89/2 درصد آن ماده سقزى است كه در آب و الكل حل مى شود. در كلم املاح معدنى ، سولفات و نيترات دوپتاس و اكسيدهاى آهن و گوگرد (اسانس گوگرد) وجود دارد. انستيتوى ملى بهداشت فرانسه از تجزيه صد گرم كلم اين مواد را به دست آورده است : 3 گرم ماده پروتئين (پروتيدها) 3/0 گرم مواد چربى (ليپيدها) 6 گرم مواد قندى (گلوسيدها) 50 ميلى گرم فوسفور - 50 ميلى گرم كلسيم - 1 ميلى گرم آهن - 80 ميلى گرم ويتامين ((ث )) - 15/0 ميلى گرم ويتامين ((ب 1)) 12/0 ميلى گرم ويتامين ((ب 2)) - 6/0 ميلى گرم ويتامين ((پ پ )) 5/0 ميلى گرم پرو ويتامين ((آ))2183 واحد ويتامين ((آ)). كسانى كه كوليت دارند اگر آب كلم خام را بنوشند در درمان بيمارى آنها تاءثير زيادى خواهد داشت زيرا آب كلم خام داراى مواد لعابى است كه به كمك اسانس گوگرد و املاح معدنى پتاس و ويتامينهايى كه دارد پرده محافظى را بر روى ورم روده بوجود خواهد آورد. وقتى كلم را مى پزند بسيارى از مواد حياتى و ويتامينى آن از بين مى رود. بنابراين بايد آب آن را (البته نپخته ) بگيريد و يا به صورت سالاد مصرف كنيد. البته ممكن است آب كلم خام به ذائقه خيلى از مردم خوش نيايد، براى رفع اين ناخوشايندى مى توان آب هويج خام و چند قطره آب ليمو به آن اضافه كرد.

قارچ

قارچ
 قارچ را موقعى مصرف كنيد كه در مورد آن شناسايى كامل داشته باشيد
 انسان چه وقت به خواص قارچ پى برد؟
به نظر مى رسد كه انسان قبل از تاريخ به خواص قارچ پى برده و آن را به عنوان غذا مصرف كرده است و حتما كشف اين ماده غذايى خالى از خطر نبوده و انسانهايى در آن دوران قربانى قارچهاى مسموم شده اند زيرا انواع قارچهاى مسموم هنوز هم وجود دارد و در سراسر جهان گاهى مصرف كنندگان را دچار مسموميت و مرگ مى كند و اگر ذهن خوانندگان يارى كند همين امسال در روزنامه ها خوانديم كه در آذربايجان ايران عده اى دچار مسموميت قارچهاى سمى شده و مرده اند؟! وقتى تاريخ را ورق مى زنيم به زندگى روميان برمى خوريم كه به قارچ علاقه زيادى داشتند و آن را در صورت اغذيه خود وارد كرده بودند و عقيده داشتند قارچ در اثر رعد و برق آسمان در كوهها و جنگلها پيدا مى شود. از قرون وسطى توانستند قارچ را بكارند و نوعى از قارچ غير سمى را به نام ((قارچ پاريسى )) به عمل آوردند. اين نوع قارچ امروز هم به عمل مى آيد و كشتزارهاى وسيعى براى كشت اين نوع قارچ به وجود آمده است كه تاريك و مرطوب است . كشاورزان عصر حاضر تعجب مى كنند وقتى مى بينند مكتشفين و جويندگان عصر جديد موفق شده اند به فراوانى قارچ را روى ((پوست گلابى )) و سر ((مارچوبه )) كشت كنند و آن را افزايش دهند. طبق آزمايشهاى علمى كه به عمل آمده است در آزمايشگاههاى گياه شناسى توانسته اند با بيست گرم قارچ هر روز چهارصد گرم گوشت قارچ به عمل آورند كه از جهت مزه و طعم و خواص قارچ خوراكى را داشته باشد. ارزش غذايى قارچ قارچها از گياهانى هستند كه به طور استثنايى كلروفيل ندارند و داراى مقدار سرشارى پروتئين هستند كه پروتئين آنها از لحاظ مقدار نزديك به گوشت است و در نتيجه قارچها سبزى منحصر به فردى از اين لحاظ مى باشند كه بيشتر از سبزى به گوشت شباهت دارند. قارچهاى خوردنى سرشار از ويتامين مخصوصا ويتامينهاى ((ب 1)) و ((ب 2)) و ((پ پ )) و ((د)) مى باشند. قارچها داراى چهار تا پنج درصد مواد نشاسته اى هستند. موشها و خوكچه هاى هندى در آزمايشگاه توانسته اند با خوردن قارچ به جاى مواد پروتئين تغذيه كنند و كمترين كمبود از نظر پروتئين در آنها پيدا نشده است . قارچها هيچگونه مواد قندى ندارند و همچنين فاقد چربى هستند و از اين جهت داراى ارزش غذايى زياد هستند. متاءسفانه سللوز گوشت قارچ كه (در دم بيشتر از كلاهك آن است ) غير قابل هضم است به همين جهت است كه مصرف اين ماده غذايى را كه ((عموى گوشت ))است براى كسانى كه هضم مشكلى دارند به ندرت تجويز مى كنند. ولى در هر حال براى هر غذا شصت تا صد گرم قارچ را مى توان مصرف كرد بدون اين كه عوارض سوء هضم آن ما را ناراحت كند. مقدار مصرف قارچ در هر غذا از صد و پنجاه گرم تا دويست گرم كه تجاوز كرد هضم آن به علت سللوزها مشكل مى شود. چه كسانى نبايد قارچ بخورند؟ مصرف قارچ به علت اين كه دير هضم مى شود براى پيران ، زنان حامله و كسانى كه بچه شير مى دهند مناسب نيست . كسانى كه مبتلا به اختلال كليه هستند بايد مثل تمام مواد پروتئينى از مصرف زياد قارچ خوددارى كنند. كسانى كه اختلال هاضمه دارند و يا از كبد عليل و رنجورند و يا كوليت روده دارند و يا به ورم مفاصل مبتلا هستند و يا به علت اسيداوريك موجود در خون مبتلا به نقرس شده اند نبايد قارچ مصرف كنند. چه كسانى بايد قارچ بخورند؟ كسانى كه ديابت دارند بايد قارچ بخورند زيرا قارچ هيچگونه ماده قندى ندارد. قارچ براى كسانى كه يبوست دارند مفيد است زيرا سللوزهاى آن به رفع يبوست آنان كمك مى كند. اشخاصى كه چاق هستند بايد قارچ را با سركه يا آب ليمو بخورند زيرا قارچ هيچگونه ماده چربى ندارد و در نتيجه آنها را چاق نمى كند. كسانى كه مسلول هستند اگر قارچ بخورند موجب باز شدن اشتهاى آنها مى شود و در نتيجه با اشتها غذا مى خورند و حال عمومى آنها بهبود مى يابد. چگونه بايد قارچ را انتخاب كرد؟ توصيه ما در مورد مصرف قارچ به شما اين است كه هيچ وقت قارچى را كه كاملا نمى شناسيد مصرف نكنيد. وقتى خودتان نمى دانيد قارچى را كه پيدا كرده ايد سمى يا غير سمى است از مصرف آن صرفنظر كنيد. اگر به خوردن قارچ علاقه داريد بهتر است آن را از فروشنده مطمئنى بخريد و يا از قوطيهاى كنسرو قارچ استفاده كنيد. از انواع قارچها، نوعى از آن كه معروف به ((آمانيت فالوئيد)) است كشنده و مرگبار است و بقيه اقسام سمى قارچ مسموميت هاى شديد به بار مى آورد كه اگر زود به پزشك مراجعه نشود موجب هلاكت مى گردد، بنابراين در مورد انتخاب و مصرف قارچ بايد احتياط كامل را رعايت كرد.

انجير چه خواصى دارد و چه استفاده هايى به شما مى رساند؟

 انجير چه خواصى دارد و چه استفاده هايى به شما مى رساند؟

 انجير از ميوه هايى است كه از قديم آن را مى شناخته اند و در كتب مذهبى مسيحيان و مسلمانان از آن نام برده شده است و حتى در قرآن مجيد به آن سوگند داده شده است . مصريان باستان انجير را از نظر دارويى مصرف مى كرده اند و نسخه هاى طبى زيادى از انجير در كتابهاى پزشكى مصر قديم وجود دارد. انجير انواع و اقسام دارد كه به دو رنگ زرد و قرمز بيشتر ديده مى شود. طبق آخرين تجزيه علمى كه از انجير كرده اند معلوم شده است انجير داراى اين مواد است : انجير تازه انجير خشك 1- آب 8/84 درصد ----- 2- مواد ازت دار 79/0 تا 1 درصد 4 تا 20/5 درصد 3- مواد روغنى 10/0 تا 30/1 درصد 1 تا 10/2 درصد 4- گلوسيدها 10/0 تا 30/0 درصد 62 تا 94/79 درصد 5- سلولوز 23/1 درصد 06/8 درصد 6- تفاله 71/0 درصد 70/4 درصد انجير داراى آهن ، منگنز، كلسيم ، بروم ، ويتامينهاى آ و ب 1 و ب 2 و پ پ و ث مى باشد. انجير كال و نرسيده داراى اسيدى محرك است . صد گرم انجير تازه داراى صد كالرى ولى صد گرم انجير خشك داراى دويست و پنجاه كالرى حرارت است . خواص انجير انجيرى كه خوب رسيده و تازه باشد مغذى و زود هضم مى شود و چون زود تخمير مى شود بايد پس از چيدن از درخت مصرف كرد، يا در يخچال در درجه كمى از برودت نگهدارى كرد. - انجير براى ورزشكاران غذايى مطلوب است . - براى كسانى كه يبوست دارند ملين است . - انجير ادرارآور است و كسانى كه به خروج ادرار احتياج دارند بايد مصرف كنند. انجير سينه را نرم مى كند، جوشانده انجير با كشمش دواى بزرگسالان و كسانى كه از بستر بيمارى برخاسته و دوران نقاهت را مى گذرانند و همچنين پيران و ورزشكاران است . زنان حامله بايد انجير مصرف نمايند. جوشانده چهل تا دويست گرم انجير در يك ليتر آب براى برونشيت مزمن ، زكام ، گرفتگى صدا مفيد است . مربا و كمپوت انجير هم براى اشخاصى كه مبتلا به يبوست هستند موثر است . كسانى كه مى خواهند از انجير براى دفع يبوست استفاده كنند بايد سه يا چهار انجير تازه را كه چهار قطعه كرده اند در نيم ليتر شير بجوشانند تا پخته شود و آن را با دوازده عدد كشمش صبح ناشتا بخورند. يا به طريقه ديگرى عمل كنند به اين ترتيب كه شب 6 عدد انجير خشك را در يك ليوان آب بخيسانند و صبح ناشتا آن را بخورند. جوشاندن برگ انجير به مقدار بيست و پنج تا سى گرم در يك ليتر آب براى معالجه سرفه و اختلالات جريان خون مفيد و موثر است . خانمهايى كه مبتلا به بى نظمى عادت ماهانه شده اند اگر جوشانده برگ انجير را چند روز قبل از عادت ماهانه مصرف نمايند جريان آن را منظم و مرتب خواهد كرد. شير سفيدى كه از دم برگها و يا خود ميوه ها خارج مى شود بهترين درمان ميخچه و زگيل است كه بايد آن را صبح و شب روى ميخچه پا گذاشت تا آن را زايل كند. برگهاى درخت انجير كاملا ظروف آشپزخانه را پاك مى كند. خانمهايى كه مى خواهند ظروف آشپزخانه خود را كاملا پاك و صيقلى كنند مى توانند از برگ انجير استفاده نمايند.

ازگيل

ازگيل
 اين ميوه زمستانى چه خواصى دارد و در بهبود چه بيمارى هايى موثر است ؟ ازگيل ميوه درختى است كه در اواخر پاييز و اوايل زمستان مى رسد و اگر بر درخت برسد و آن را بچينند و بخورند مزه و طعم مطبوعى دارد. ازگيل داراى مقدار زيادى ((هيدرات دو كربن )) است . چنانكه مى دانيد هيدارت دو كربن مولد انرژى است . تاننى كه در اين ميوه است بهترين دارو و درمان براى عفونتهاى روده بزرگ است . و بعلاوه ازگيل اعمال روده ها را مرتب مى كند. ازگيل داراى سيترات ، مالتات و تارترات هاى قليايى كننده است كه خون را از اين جهت تقويت مى كند. ويتامين ((ب )) ازگيل اعصاب را تقويت مى كند و از نظر تغذيه اهميت دارد. دكتر ((لوكلر)) در كتاب خود مى نويسد: در موارد متعددى زنانى را كه مبتلا به سقط جنين بودند نجات دادم ، به اين وسيله كه به آنها توصيه مى كردم كه تكه اى از چوب درخت ازگيل را به گردن خود بياويزند و زنانى كه در خطر سقط جنين بودند با آويختن چوب ازگيل به گردن خود از سقط جنين محفوظ مى ماندند. طبق آخرين تجربه علمى كه از ازگيل كرده اند معلوم شده است ازگيل داراى مواد زير است : آب : 10/47 درصد. مواد آزوت دار 30 درصد. مواد چربى : 44 درصد مواد استخراجى : 47/11 درصد. قند: 1/9 درصد. سلولوز: 20/13 درصد. بقايا: 044/0 درصد. تانن : 5/2 درصد. مقدار تانن در ازگيل خشك به 33/12 درصد افزايش مى يابد. بعلاوه ، لعاب ، اسيدهاى سيتريك ، ماليك ، تارتريك و ويتامينهاى ((ب )) و ((ث )). خواص ازگيل 1- قبض كننده روده هاست . 2- كار روده ها را منظم مى كند. 3- ادرارآور است . طريقه مصرف ازگيل در مورد معالجه اسهال اين است كه ازگيل كاملا رسيده را از هسته در مى آورند و هر روز صبح دويست تا سيصد گرم از آن را مى خورند. ازگيل را مى توان كنسرو كرد. براى كنسرو كردن آن بايد يك كيلو ازگيل را از هسته درآورد و هشتصد گرم شكر و پانصد گرم آب به آن اضافه كنيد و ظرف محتوى آن را روى آتش بگذاريد تا چهل و پنج دقيقه بجوشد و بپزد. بعد آن را به چهار قسمت كنيد و هر قسمت را در شيشه در بسته اى بريزيد و هر وقت احتياج پيدا كرديد مصرف كنيد. اسامى فارسى قديم ازگيل ، ((اردف )) و ((گيل )) بوده است . در كتب قديمى درباره خواص ازگيل اين طور نوشته شده است : ((زغروز)) را به پارسى ((اردف )) خوانند. سرد است و خشك . اندر درجه اول ، طبيعت ببندد، و معده قوى كند و صفرا بشكند.

هويج؛موثر در درمان بيماري‌هاي عصبي

هويج؛موثر در درمان بيماري‌هاي عصبي

متخصصان معتقدند هويج داراي يك نوع انسولين گياهي است كه اثر كم‌كننده قند خون را داراست ، بنابراين برخلاف تصور قديمي كه هويج براي مبتلايان به بيماري ديابت خوب نيست، اين بيماران مي‌توانند به مقدار كم از اين گياه استفاده كنند. مصرف هويج مقاومت بدن را در مقابل بيماري‌هاي عفوني بالا مي‌برد، مصرف هويج در رفع بيماري‌هاي آب آوردن انساج بدن، عدم دفع ادرار، ‌تحريك مجاري هضم و تنفسي، سرفه‌هاي مقاوم، آسم، ‌اخلاط خوني و دفع كرم اثر معجزه‌آسايي دارد. كاربردها و موارد مصرف: اگر مي‌خواهيد چاق شويد به عنوان صبحانه هويج بخوريد. هويج و پياز را با هم بجوشانيد و به آن آب ليمو اضافه كنيد، داروي موثري براي درمان بيماري‌هاي عصبي، ‌امراض كليوي و همچنين جوان‌كننده پوست است. براي خارج كردن سنگ كيسه صفرا، هويج اثر معجزه‌آسايي دارد. خوردن هويج جوش‌هاي صورت را درمان مي‌كند. همچنين براي تقويت قواي جنسي و تحريك كبد و روده‌ها هويج داروي موثري است. هويج اعمال روده‌ها را منظم مي‌كند و كمبود الياف غذاهاي گوشتي را جبران مي‌كند بنابراين آنهايي كه گوشت زياد مصرف مي‌كنند حتما بايد هويج بخورند تا مشكل يبوست نداشته باشند. براي برطرف كردن اسهال كودكان و بچه‌هايي كه معده حساس دارند سوپ هويج بهترين داروست. مصرف آب هويج در صبح و ناشتا مواد سمي را از خون خارج مي‌كند. گفتني است، هويج را نبايد هيچ‌گاه پوست كند زيرا مواد مغذي و ويتامين‌هاي خود را از دست مي‌دهد بلكه بايد آن را با برس شست و مصرف كرد.

آنديو

آنديو
سبزى كه كشت آن تازه در ايران معمول شده است سالاد اين سبزى كبد، كليه و معده را تقويت مى كند
((آنديو)) از سبزيهايى است كه با ترجمه كتاب ((گذرنامه براى يك زندگى نوين )) و كتاب ((چه بايد خورد و چگونه بايد پخت )) اثر دكتر ((گيلورد هاوزر)) غذاشناس معروف جهان به ايرانيان عصر حاضر معرفى گرديد و در اثر اين معرفى كشت آن در ايران رواج يافت و محصول آن به بازار آمد. امروز اگر به فروشگاههاى مدرن مواد غذايى برويد در قسمتهاى سبزى و ميوه آنديو را هم خواهيد ديد كه مى فروشند و خواستاران زيادى هم دارد.
آنديو گياهى است از خانواده كاسنى داراى برگهاى دراز و تكه تكه و گاهى مجعد و تابدار (فرى ) كه در باغهاى سبزيكارى و در جاليز صيفى مى كارند و وقتى بخواهند رنگ برگهاى آن سفيد مايل به زرد بماند همينكه ساقه و برگهاى آن بالا آمد روى آن را يك گلدان مى گذارند تا از نور هوا محروم شود و برگهاى آن سبز نگردد و يا آن را در گودالى فرو مى كنند و يا روى آن را شن و ماسه مى ريزند.
آنديو را در سالاد بطور خام و يا پخته مى خورند. اين سبزى براى كبد و تصفيه خون بسيار مفيد است . طعم و مزه آن كمى تلخ و شبيه به مزه ساقه كرفس است .
در استانهاى شمالى فرانسه آنديو زياد به عمل مى آيد و ريشه آن را در بلژيك به مقدار زياد خشك كرده و به فرانسه ، آلمان و چكوسلواكى صادر مى كنند كه به مصارف دارويى مى رسد.
اصل آنديو از چين و ژاپن است و از آنجا به كشورهاى ديگر رفته است . اخيرا در ايران هم آن را كاشته اند و مصرف آن مورد توجه قرار گرفته است .
بهترين نوع آنديو از بلژيك به دست مى آيد. در اين كشور كشت آن بى اندازه رواج دارد و محصول فراوانى براى صدور به كشورهاى خارج به دست مى آيد كه به آن كاسنى بروكسل مى گويند.
نام ديگر آنديو (ريش بز) و ((ويتلوف )) است .
اگر آنديو را وقتى از زمين در آمد، نور و هوا ندهند برگهاى آن سفيد و بى اندازه لطيف و شكننده مى شود. فصل آنديو از مهر ماه شروع و تا آخر زمستان ادامه پيدا مى كند ولى با اصول جديد كشاورزى مى توانند آن را در تمام فصول سال به عمل آورند.
آنديو را خام در سالاد مى ريزند و مى خورند و يا آن را به طريقه هاى مختلف پخته و مصرف مى كنند.
دو طريقه براى پختن آنديو:
طريقه اول - آنديو را برگ برگ كنيد و بشوييد ولى توجه داشته باشيد كه مدت زيادى در آب بماند. بهترين طرز شستن آن اين است كه آن را زير آب شير بگيرند تا از گل و شن پاك شود.
بعد از آن را در ظرف لعابى و كلفت بگذاريد. اگر آنديو پانصد گرم است سى گرم كره ، يك گرد نمك ، يك چهارم ليموترش و يك دسى ليتر آب در آن بريزيد و در ظرف را گذاشته و روى آتش قرار دهيد تا با آتش ملايم بپزد. پختن آنديو با آتش ملايم معمولا بيش از 45 دقيقه طول نمى كشد.
طريقه دوم - برگهاى آنديو را كه جدا كرده ايد و شسته ايد در ظرف مخصوص سبزيهاى بخار پز بريزيد. پنجاه گرم كره ، يك گرد نمك و چند قطره آب ليموى ترش را به آن اضافه كنيد و آتش آن را روشن كنيد تا با بخار بپزد.
مدت پختن آنديو در ظرف بخارپز بيش از 45 دقيقه وقت نمى خواهد.
از آنديو پخته پوره آنديو و كوكوى آنديو درست مى كنند كه طرز تهيه آن اين طور است :
پوره آنديو
آنديو را با آب و يا بخار بپزيد (دستور پختن آن را قبلا به تفصيل شرح داديم (بعد آن را در آسياى سبزيها بگذاريد به صورت پوره در آوريد و سپس آن را در ظرفى بيزيد و گرم كنيد و كمى كره يا كرم به آن اضافه كنيد.
براى اين كه پوره آنديو كامل شود مى توانيد چند قاشق (سوس بشامل ) و يا پوره سيب زمينى به آن اضافه كنيد.
كوكوى آنديو
آنديو پخته را به مقدار دويست و پنجاه گرم به صورت پوره در آوريد. سه عدد زرده تخم مرغ را در آن انداخته و آنقدر بزنيد تا مخلوط يكسانى به دست دهد، بعد نمك ، فلفل و گرد جوز هندى را به آن اضافه كنيد و دوباره بزنيد تا خوب مخلوط شود. آخر سر سفيده سه تخم مرغ را كه خوب زده ايد و سفيد شده است در آن بريزيد و دوباره خوب بزنيد كه مخلوط شود، بعد ظرف كوكو را با روغن چرب كنيد و مخلوط كوكوى آنديو را در آن بريزيد و ظرف آن را در فر بگذاريد از پانزده تا هجده دقيقه بپزد و بلافاصله آن را سر سفره بياوريد و صرف كنيد.
سالاد آنديو
براى تهيه سالاد آنديو بايد برگهاى آنديو را جدا كرد و با آب بشوييد و برگهاى پلاسيده آن را دور بريزيد و هر برگ را از درازا به دو قسمت كنيد. در ظرف سالاد روغن زيتون ، آب ليمو يا سركه و نمك و فلفل را به اندازه كافى با هم مخلوط كنيد و برگ هاى بريده آنديو را در آن بريزيد و به هم بزنيد و نوش جان كنيد. به جاى سوس معمولى سالاد مى تواند سوس مايونز به كار ببريد. هم چنين آنديو پخته را هم مى توانيد مثل آنديو خام سالاد كنيد.

فتوسنتز

دید کلی

زندگی در روی کره زمین به انرژی حاصل از خورشید وابسته است. فتوسنتز تنها فرایند مهم بیولوژیکی است که می‌تواند از این انرژی استفاده کند. علاوه بر این بخش عمده‌ای از منابع انرژی در این سیاره ناشی از فعالیتهای فتوسنتزی انجام شده در این زمان یا در زمانهای گذشته می‌باشد. فعال‌ترین بافت فتوسنتزی گیاهان عالی مزوفیل برگ است. سلولهای مزوفیل دارای تعداد زیادی کلروپلاست هستند که حاوی رنگدانه‌های سبز ویژه‌ای به نام کلروفیل برای جذب نور می‌باشند.

در فتوسنتز انرژی خورشیدی برای اکسیداسیون آب ، آزاد کردن اکسیژن و نیز احیا کردن دی‌اکسید کربن به ترکیبات آلی و در نهایت قند بکار می‌رود. این مجموعه از کارها را واکنشهای نوری فتوسنتز می‌نامند. محصولات نهایی واکنشهای نوری برای ساخت مواد قندی مورد استفاده قرار می‌گیرد که به مرحله ساخت قندها واکنشهای تاریکی فتوسنتز گفته می‌شود. محل انجام واکنشهای نوری و تاریکی در داخل کلروپلاست متفاوت است.

رنگدانه‌های فتوسنتزی

انرژی نور خورشید ابتدا بوسیله رنگدانه‌های نوری گیاهان جذب می‌شود. همه رنگدانه‌هایی که در فتوسنتز فعالیت دارند در کلروپلاست یافت می‌شوند. کلروفیلها و باکترو کلروفیلها که در بعضی از باکتریها یافت می‌شوند رنگدانه‌های رایج موجودات فتوسنتز کننده هستند. البته همه موجودات فتوسنتز کننده دارای مخلوطی از بیش از یک رنگدانه هستند که هر کدام عمل خاصی را انجام می‌دهند. از دیگر رنگدانه‌ها می‌توان به کاروتنوئیدها و گرانتوفیل
اشاره کرد.

کلروپلاست محلی است که در آن فتوسنتز صورت می‌گیرد

برجسته‌ترین خصوصیت ساختمانی کلروپلاست ، سیستم فشرده غشاهای درونی است که به تیلاکوئید معروف است. کل کلروفیل در این سیستم غشایی که محل واکنش نوری فتوسنتز است قرار گرفته است. واکنشهای احیای کربن یا واکنشهای تاریکی در استروما (ناحیه‌ای از کلروپلاست که بیرون تیلاکوئید قرار گرفته است) صورت می‌گیرند. تیلاکوئیدها خیلی نزدیک به یکدیگر قرار دارند که به تیغه‌های گرانا موسومند.

مکانیزم جذب نور در گیرنده‌های نوری

موجودات فتوسنتز کننده دارای دو مرکز نوری متفاوت هستند که پشت سر هم آرایش یافته‌اند و سیستمهای نوری 1 و 2 نامیده می‌شوند. سیستمهای گیرنده در رده‌های مختلف موجودات فتوسنتز کننده تفاوت قابل ملاحظه‌ای دارند. در صورتی که مراکز واکنش حتی در موجوداتی که نسبتا اختلاف دارند یکسان است. مکانیزمی که از آن طریق انرژی تحریک کننده از کلروفیل به مرکز واکنش می‌رسد، اخیرا به صورت انتقال رزونانس از آن یاد شده است. در این فرایند فوتونها به سادگی از یک مولکول کلروفیل دفع و توسط مولکول دیگر جذب نمی‌شوند. بیشتر انرژی تحریک کننده از طریق فرایند غیر تشعشعی از یک مولکول به مولکول دیگر منتقل می‌شود.

یک مثال مناسب برای درک فرایند انتقال رزونانس ، انتقال انرژی بین دو رشته سیم تنظیم شده (کوک) است. اگر یکی از رشته‌ها ضربه بخورد و درست نزدیک دیگری قرار گیرد رشته تنظیم شده دیگر مقداری انرژی از اولی دریافت نموده و شروع به ارتعاش می‌کند. کار آیی انتقال انرژی بین دو رشته تنظیم شده به فاصله آنها از یکدیگر ، جهت‌گیری نسبی آنها و نیز تواترهای ارتعاشی بستگی دارد که مشابه انتقال انرژی در ترکیبات گیرنده است.

واکنشهای نوری فتوسنتز

موجودات فتوسنتز کننده از طریق اکسید کردن آب به مولکول اکسیژن و احیای نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید فسفات ،‌ الکترون را به صورت غیر چرخه‌ای منتقل می‌کنند. بخشی از انرژی فوتون از طریق اختلاف PH و اختلاف پتانسیل الکتریکی در دو طرف غشای فتوسنتزی به صورت انرژی پتانسیل شیمیایی (آدنوزین تری فسفات) ذخیره می‌شود. این ترکیبات پر انرژی انرژی لازم برای احیای کربن در واکنشهای تاریکی فتوسنتز را تامین می‌کنند.

واکنشهای تاریکی فتوسنتز

واکنشهایی که باعث احیای دی‌اکسید کربن به کربوهیدرات می‌شوند موجب مصرف نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید فسفات و آدنوزین تری فسفات می‌گردند. این واکنشها به واکنشهای تاریکی فتوسنتز معروف هستند زیرا مستقیما به نور نیاز ندارند. مکانیزم انجام این واکنشها در گروههای مختلف گیاهی متفاوت است و میزان بازده حاصل هم متفاوت خواهد بود.

چشم انداز

اخیرا در مجامع بین‌المللی بحثهایی راجع به اعتبار پیشگوییهای مربوط به اثر جنگ هسته‌ای بر بیوسفر به میان آمده است. برخی مطالعات پیشگویی می‌کنند که جنگهای هسته‌ای ابرهای عظیمی از گردو غبار را بوجود می‌آورند که قادرند ماهها جلوی تابش خورشید را بگیرند که به این پدیده زمستان هسته‌ای گفته می‌شود. آنچه مسلم است در غیاب خورشید پوششهای طبیعی و گیاهان زراعی از بین خواهند رفت و از هم پاشیدگی زنجیره غذایی نتایج مصیبت باری را به دنبال خواهد داشت. این موارد بر این واقعیت تاکید دارند که فتوسنتز بدون وجود نور ممکن نیست و فرایند فتوسنتز رمز وجود حیات بر روی کره زمین است.

شناخت محیط رشد:فتوسنتز

در فرآیند فتوسنتز اندامک(Organell) کلروپلاست که کلروفیل است، انرژی نورانی را گرفته و با کمک آن، ملکول آب را می شکند و تولید انرژی شیمیایی می کند، همین کار انرژی است که در تثبیت گاز انیدرید کربنیک و ساخته شدن قندهای ساده به کار می رود. چنانچه از تعریف پیدا است نور در این عمل، نقش اصلی را به عهده دارد، ولی قسمت اعظم نوری که به گیاه می تابد در عمل فتوسنتز به کار گرفته نمی شود و تنها حدود یک درصد آن صرف این کار می گردد و بقیه مقداری بازتاب و مقداری هم صرف گرم نمودن برگ می شود که به فرآیند فتوسنتز سرعت می بخشد. عمل فتوسنتز تا حدود 1200 فوت کندل رابطه مستقیمی با شدت نور دارد ولی از آنجا که بویژه در گیاهانی که شاخساره متراکم دارند تنها معدودی از برگ ها در معرض تابش مستقیم آفتاب هستند و بقیه برگها در سایه سایر برگها واقع می شوند، بنابراین نور باید با شدتی بسیار بیش از مقدار لازم به برگها بتابد تا تمام برگها بتوانند از مقدار لازم نور برخوردار شوند. گیاهان مختلف برای عمل فتوسنتز به شدت نورهای گوناگونی نیاز دارند و بر طبق این نیاز گیاهان را می توان به چهار دسته زیر تقسیم کرد :
1- گیاهان سایه دوست(Shade plants) (مثل سرخس و فیکوس).
2- گیاهان آفتاب دوست (plants Sun)(مثل داودی و گل سرخ).
3- گیاهان سایه – آفتاب دوست (Partial shade plants)(مثل بگونیا، سیکلامن، حسن یوسف).
4- گیاهان غیر حساس (Light intensity intensitive)(مثل ماگنولیا).

گلخانه

مقدمه

یک گلخانه ، وسیله‌ای برای تغییر محیط اطراف گیاهان و بهبود شرایط رشد می‌باشد. گلخانه‌ها در چند مورد قابل استفاده‌اند. بعضی از گلخانه‌ها برای عملیات سالیانه مورد استفاده قرار می‌گیرند، در حالیک ه بعضی از آنها فقط برای پرورش گیاهان در فصلهای بهار و پاییز ساخته می‌شوند. در بعضی از شرایط آب و هوایی ، برای پرورش تعدادی از گیاهان در تابستان (مانند گوجه فرنگی) ، که در شرایط بیرون قابل کشت نیستند، گلخانه مورد نیاز می‌باشد.

ساختمان گلخانه

هزینه ساخت گلخانه بطور کلی به اندازه و ماده پوشش دهنده آن بستگی دارد. ساخت گلخانه با پوشش شیشه‌ای و قاب فلزی معمولا بیشترین هزینه را داراست. پوششهای دیگر مانند فایبرگلاس ، اکریلیک و پلی کربنات دارای هزینه متوسطی می‌باشند. پوشش پلی اتیلن با قاب چوبی دارای کمترین هزینه است. تجهیزات حرارتی و تهویه نیز هزینه‌ای با توجه به ساختمان گلخانه و اندازه آن دارند.

ساخت گلخانه‌های خورشیدی نیز امکان‌پذیر است اما به مهندسی خاصی نیازمند می‌باشد. اسکلت یا قاب گلخانه از فلز یا چوب ساخته می‌شود. فضای بین لایه‌های پوششی را می‌توان برای کمک به مقاومت در برابر وزش باد خالی از هوا نمود. گلخانه با اسکلت چوبی به آسانی ساخته می‌شود و انتخاب مناسبی برای سازنده است.

گرمایش

محیط گلخانه معمولا بوسیله هوای داغ ، آب داغ یا بخار گرم می‌شود. گاهی اوقات گرما به صورت تکمیلی توسط گرمکن‌های الکتریکی تامین می‌شود. انتخاب منبع حرارتی باید با توجه به هزینه اولیه تجهیزات و هزینه عملیاتی انجام گیرد. گرمکن‌های الکتریکی هزینه اولیه کمی داشته اما معمولا هزینه عملیاتی بسیار بالایی دارند. گرمایش بوسیله آب داغ یا بخار از لحاظ هزینه نصب گران است، اما هزینه عملیاتی کمی دارد. گرمایش بوسیله هوای داغ با استفاده از گاز طبیعی یا نفت به عنوان سوخت بطور گسترده‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد.
زغال سنگ و چوب هم می‌تواند به عنوان سوخت مورد استفاده قرار گیرد. البته هر کدام به مدیریت دقیقی نیازمند است. هر نوع گرمکن احتراقی برای جلوگیری از انباشت گازهای نامطلوب ، که موجب از بین رفتن گیاهان می‌شود، دریچه‌ای به خارج گلخانه داشته باشد. بهترین گرمایش در حالتی انجام می‌شود که از کف صورت گیرد، چرا که بطور طبیعی هوای گرم به سمت بالا می‌رود. گیاهان اغلب دارای دمای مخصوص متوسطی برای رشد ایده‌آل می‌باشند. دمای شبانه دارای بیشترین اهمیت است. با این وجود دمای روزانه بالا می‌تواند موجب از بین رفتن محصولات گلخانه شود.

دی‌اکسید کربن و نور

دی‌اکسید کربن و نور برای رشد گیاهان ضروری می‌باشد. صبحگاهان با بالا آمدن آفتاب ، گیاهان فتوسنتز را آغاز می‌نمایند. میزان دی‌اکسید کربن در گلخانه ، به واسطه مصرف توسط گیاهان ، کاهش می‌یابد. با تجدید هوا می‌توان میزان دی‌اکسید کربن را به اندازه میزان آن در محیط بیرون بالا برد. از آنجا که دی‌اکسید کربن و نور در فرآیند فتوسنتز مکمل یکدیگر هستند، با تامین روشنایی تکمیلی و تزریق دی‌اکسید کربن می‌توان بازده سبزیجات و گلدهی محصولات را افزایش داد. دی‌اکسید کربن مایع ، یخ خشک و احتراق سوختهای بدون سولفور می‌تواند به عنوان منابع تامین دی‌اکسید کربن مورد استفاده قرار گیرد. شدت ، استمرار و پخش طیفی نور مرئی برای رشد گیاه ، مهم و حیاتی است. نور مورد نیاز معمولا توسط خورشید تامین می‌شود، مگر اینکه گلخانه در فصل زمستان فعال باشد.

کنترل شرایط محیطی گلخانه

فعالیتهای شیمیایی صورت گرفته در فرآیند فتوسنتز گیاهان ، مستقیما متاثر از شرایط محیطی می‌باشد. فتوسنتز به عواملی مانند دما ، شدت نور و وجود آب و مواد غذایی وابسته است. تنفس گیاه نسبت به دما حساس می‌باشد. محدوده دمایی توصیه شده برای بیشتر گیاهان گلخانه‌ای که منجر به بالاترین بازده فتوسنتزی می‌شود، چیزی بین 50 تا 85 درجه فارنهایت می‌باشد. بنابراین بدون توجه به اینکه گلخانه برای چه کاری مورد استفاده قرار می‌گیرد، باید محیط آن کنترل شده باشد. این کار برای سلامت گیاهان گلخانه ضروری می‌باشد.

دما

دمای مناسب برای گلخانه توسط انرژی حاصل از تابش خورشید فراهم می‌شود و در صورتی که این انرژی کافی نباشد دما بوسیله حرارت تکمیلی تامین می‌گردد. گیاهان مختلف به محدوده دمایی متفاوتی نیاز دارند. برای مثال گیاهان گرمسیری به محدوده دمایی 70 تا 80 درجه فارنهایت نیازمند می‌باشند. دمای داخل گلخانه باید در روز در دمای موردنظر ثابت بماند؛ و درشب 10 درجه فارنهایت پایینتر باشد. چهار روش برای ثابت نگه داشتن دما در حد مطلوب وجود دارد:

• جلوگیری از اتلاف حرارت
• ذخیره گرما
• اضافه کردن حرارت
• خارج کردن حرارت اضافی

دما ، مهمترین فاکتور محیطی در نزد کشاورزان می‌باشد. تنظیم کردن دما ، تاثیر مستقیمی بر روی رطوبت نسبی و سطح دی‌اکسید کربن دارد. تهویه می‌تواند بیشتر یا همه کنترل دمای مورد نیاز برای گلخانه‌های کوچک فصلی را به انجام برساند. گلخانه‌های بزرگتر ممکن است به فن‌های الکتریکی (برای خنک کردن گلخانه در تابستان) و سیستمهای حرارتی برای شبهای سرد نیازمند باشند. با توجه به آنچه گفته شد، اغلب گیاهان دارای دمای مخصوص متوسطی برای رشد ایده‌آل می‌باشند.

رطوبت نسبی

رطوبت نسبی مقیاسی از مقدار آب موجود در هوا در یک دمای داده شده می‌باشد. میزان تنفس گیاهان متاثر از رطوبت نسبی هوای اطراف می‌باشد؛ زیرا که رطوبت نسبی ، اختلاف فشار بخار بین سطح برگها و هوای اطراف را تعیین می‌کند. رطوبت نسبی بین 25 تا 80 درصد ، تاثیر ناسازگاری برروی رشد اکثر گیاهان ندارد. رطوبت نسبی خارج از این محدوده می‌تواند مانع تنفس گیاه شده و به گسترش بیماریها کمک نماید. در ضمن رطوبت نسبی بالا موجب افزایش بیماریهای برگی در گلخانه می‌شود. رطوبت نسبی هوای داخل گلخانه بوسیله دمای سطوح داخلی تعیین می‌شود. کاهش جریان هوا و نیز کم شدن نرخ تعویض هوا ، منجر به افزایش رطوبت نسبی می‌شود.

یک گلخانه‌دار که دارای گلخانه‌ای کاملا بسته با پوشش دو لایه‌ای می‌باشد؛ باید از وجود امکانات تهویه کافی ، که برای کنترل رطوبت نسبی و نیز حداکثر دما لازم است، مطمئن باشد. رطوبت نسبی ایده‌آل برای گلخانه چیزی بین 50 تا 60 درصد است. اگر رطوبت نسبی خیلی بالا باشد، شرایط برای حمله بیماریها به گیاهان فراهم می‌شود. اگر رطوبت نسبی خیلی پایین باشد، گیاهان از تنش آبی در رنج خواهند بود. رطوبت نسبی را می‌توان با آبیاری کردن در صبح و بیرون راندن هوای مرطوب کنترل نمود. باید توجه داشت که هرگز نباید آبیاری را بعد از ظهر انجام داد.

جریان هوا در گلخانه

گردش هوا در گلخانه ضروری است. وقتی که یک گیاه در معرض جریان هوای تازه خارج از گلخانه باشد، هوای تازه در نزدیکی برگها تامین شده و گیاه می‌تواند اکسیژن پس داده و از دی‌اکسید کربن تازه استفاده نماید. جریان هوا همچنین به پایین نگه داشتن رطوبت نسبی و کنترل دما در گلخانه کمک می‌نماید.

چشم انداز بحث

گلخانه‌های تجاری به همه نیازمندیهای اشاره شده در بالا و حتی بیشتر از آن وابسته‌اند. در یک گلخانه تجاری هدف اصلی سود دهی است، برای رسیدن به این هدف ، گلخانه باید از لحاظ تآمین شرایط محیطی مطلوب کارآمد باشد. نور و دمای گلخانه باید بطور سخت و جدی کنترل شود. اخیرا کامپیوترها برای چنین کنترلهایی بطور گسترده مورد استفاده قرار گرفته‌اند. همچنین وجود گازهای سمی و گرد و غبار در گلخانه ممکن است یک مشکل جدی باشد. این گازها شامل مونو‌اکسید کربن ، اکسید نیتروژن و دی‌اکسید نیتروژن می‌باشند،‌ که ممکن است از وسایل حرارتی متصاعد شوند.